كارستن نيبور ( مترجم : پرويز رجبى )
141
سفرنامه كارستن نيبور ( فارسى )
K و E و C / يازده و L و F و D / يازده « 1 » داراى حروف پيچيدهترى هستند . پس از اين سنگنبشتهها - از نظر عمر - نوبت به سنگنبشتههاى شكل بيست و يك مىرسد و بعد چهار خط F / چهارده « 2 » و سه خط I / چهارده « 3 » . آيا اين خط همان خط آسورى باستان نيست ، كه تميستوكلس « 4 » در نامهء بيست و يكم خود به آنها اشاره مىكند ؟ او از دوستش تقاضاى چهار كاسه مىكند ، كه در روى اين كاسهها ، بهجاى اينكه با خط جديدى كه به دستور داريوش ابداع شده است ، نوشته باشند ، با خط آسورى باستان نوشته شده است . علاوه بر خطهايى كه به آنها اشاره شد ، چهار خط G / چهارده و بعضى از خطهاى I / چهارده جالب توجه است . تا جايى كه من اطلاع دارم ، همه نوشتههايى كه تاكنون به آنها اشاره كردم ناشناخته هستند و جالب توجه است ، كه در اين سنگنبشتهها نشانى از خط پارسهاى هند ، كه فرزندان ايرانيان باستان هستند ، به چشم نمىخورد « 5 » . خط پارسها را خطى باستانى مىدانند . با توجه به اينكه خطهاى موجود در تختجمشيد قديمىتر هستند ، مىتوان چنين نتيجه گرفت ، كه ايرانيها به كرات خط خود را عوض كردهاند . يونانيها هم خودشان را در اينجا جاودانى كردهاند . اما اين كار همراه با سليقه و هنر چندانى صورت نگرفته است . چون نبشتههاى آنها روى سنگنگارهها قرار دارند و چنان بدنقر گرديدهاند ، كه از گذشت زمان آسيب بيشترى ديدهاند « 6 » .
--> ( 1 ) . اين سنگنبشتهها به خط ايلامى و بابلى نوشته شدهاند . ( 2 ) . سنگنبشته شاپور اول به خط پهلوى ساسانى . ( 3 ) . منظور سنگنبشتهاى است به خط پهلوى . ( 4 ) . تميستوكلس - Temistokles ( 460 - 525 پيش از ميلاد ) سياستمدار آتنى ، كه در سال 464 ، وقتى اردشير درازدست به سلطنت رسيد ، به دربار ايران پناهنده شد . ( 5 ) . منظور خط اوستا است . ( 6 ) . سنگنبشتههاى يونانى را يونانيها ننوشتهاند . اين سنگنبشتهها به دستور شاهان ساسانى نقر گرديدهاند و ترجمهء سنگنبشتههاى پهلوى هستند .